غفلت از بررسي فعاليت‌هاي فرهنگي نيرو‌هاي مذهبي در تاريخ شفاهي انقلاب

به گزارش خبرگزاري كتاب ايران (ايبنا)، نخستين نشست عصر امروز (هفتم ارديبهشت) همايش "تاريخ نگاري انقلاب اسلامي"، با حضور يعقوب توكلي و قاسم تبريزي به عنوان هيات رئيسه، در تالار سوره مهر حوزه هنري برگزار شد. 

در ابتداي اين نشست،‌ نادر پروين، محقق و پژوهشگر تاريخ، مقاله خود را با موضوع "تاريخ و تاريخ‌نگري در انديشه امام خميني (ره)" قرائت كرد. 

وي با تاكيد بر شجاعت امام خميني (ره) در تبيين مهم‌ترين حوادث و رويداد‌هاي تاريخ معاصر و انقلاب اسلامي اظهار داشت: ايشان رويكرد منتقدانه‌اي به فرآيند‌هاي مهم در جريان تاريخ معاصر داشتند كه مي‌توان به؛ انتقاد به عدالت انوشيروان در مقايسه با تضاد طبقاتي دولت ساسانيان، مقايسه‌ و تطبيق حكومت مغول و رژيم پهلوي، انحراف جريان مشروطيت، چگونگي روي كار آمدن رضا خان و نقش انگليسي‌ها در اين قضيه اشاره كرد. 

نادر پروين ادامه داد: توجه به ثبت وقايع و رويداد‌هاي تاريخي، تاكيد بر عبرت آموزي، تجزيه، تحليل و تبيين عقلاني حوادث تاريخي، شناخت اسوه‌ها و سيره شخصيت‌هاي مهم و موثر در تاريخ از ديگر ويژگي‌هاي تاريخ نگري امام خميني (ره) هستند. 

وي خاطر نشان كرد: امام در مطرح كردن موضوعات، صورت مقايسه‌اي و همانندسازي تاريخي به سخنان خود مي‌دادند. مشابه سازي جريانات حكومت بني‌اميه به رفتار و گفتارهاي رژيم پهلوي را مي‌توان از اين نمونه دانست.

در ادامه اين نشست، رحيم نيكبخت، مسوول واحد تاريخ شفاهي مركز اسناد انقلاب اسلامي، مقاله خود را با عنوان "منبع‌شناسي تاريخ شفاهي انقلاب اسلامي" خواند. 

وي انقلاب اسلامي را نوعي انقلاب فرهنگي دانست و افزود: انقلاب اسلامي ايران بيشتر از اين كه جنبه سياسي داشته باشد، داراي جوانب فرهنگي بوده و در شكل‌گيري آن مردم، رهبري و روحانيت نقش مهمي داشتند.

نيكبخت ادامه داد: حضور رو در رو ، سخنراني‌ها، اعلاميه و بيانات مكتوب امام خميني‌(ره) با مردم درباره مهم‌ترين حوادثي كه اتفاق افتاده، يا در جريان بود، يكي از شيوه‌هاي تاثيرگذار در جريان شكل‌گيري انقلاب اسلامي است. اين روش بخش مهمي از منبع‌شناسي تاريخ شفاهي را در برمي‌گيرد و مجراي اصلي را براي مبارزات انقلابي فراهم مي‌كند.

نويسنده كتاب "زندگی و مبارزات آیت الله شهید دکتر محمد مفتح" درباره مهم‌ترين منابع تاريخ‌نگاري انقلاب اسلامي، ريشه و زمينه‌هاي تاريخ شفاهي اين انقلاب فرهنگي تصريح كرد: سخنراني‌‌هاي امام خميني (ره)، نوار‌هاي سخنراني وعاظ و روحانيون، شنودهاي ساواك، سرود‌ها و دكلمه‌ها و نوحه‌ها و مرثيه‌‌هاي دوران انقلاب اسلامي، مصاحبه‌هاي منتشر شده در خبرگزاري‌ها و شبكه‌هاي تلويزيوني خارج از كشور، خاطرات شفاهي مبارزان و انقلابيون و اسناد و مدارك ثبت و ضبط شده در مركز اسناد انقلاب اسلامي و دفتر ادبيات انقلاب اسلامي از مهم‌ترين منابعي هستند كه تاريخ شفاهي انقلاب اسلامي را تكميل مي‌كنند.

نويسنده كتاب "زندگي و مبارزات شهيد آيت الله قاضي طباطبايي" خاطر نشان كرد: انعكاس وقايع و رويداد‌هاي تاريخي در ويژه‌‌نامه‌ها و نشرياتي مانند؛ "شاهد ياران" و "سروش" در دوران انقلاب اسلامي، از مهم‌ترين منابع تاريخ شفاهي به شمار مي‌روند.

نيكبخت اظهار داشت: در زمان ثبت تاريخ شفاهي با استفاده از مصاحبه با شخصيت‌هاي موثر در آن جريان، نبايد به گفته‌هاي يك نفر بسنده كرد.‌ بنابراين براي ثبت يك واقعه يا رويداد بايد از چند روايت، اسناد و تصاوير قابل اسنتاد استفاده كرد.

وي يادآور شد: در مراحل نوين تاريخ‌نگاري انقلاب اسلامي، تاريخ شفاهي به عنوان يك منبع تحقيقي و پژوهشي به كار برده مي‌شود. بنابراين جامع، كامل و قابل استناد بودن خاطرات ثبت و ضبط شده از اهميت بسياري برخوردار است. زندگي‌نامه و مبارزات روحانيون و اشخاص سياسي موافق يا مخالف صرفا يك مصاحبه نيستند. بلكه منبع پژوهشي به شمار مي‌روند.

مسوول واحد تاريخ شفاهي مركز اسناد انقلاب اسلامي در پايان تاكيد كرد: بررسي فعاليت‌هاي فرهنگي و تبليغي نيرو‌هاي مذهبي و سياسي در جريان انقلاب اسلامي، در نگارش تاريخ شفاهي مغفول مانده است. 

در بخش پاياني نخستين نشست عصر امروز (هفتم ارديبهشت)  همايش "تاريخ‌نگاري انقلاب اسلامي"، ابراهيم ذوالفقاري، مقاله خود را با موضوع "نقد و بررسي خاطرات علي اميني" قرائت كرد.

وي با ارائه فعاليت‌ها و عملكرد‌ علي اميني در دوران نخست‌ وزيري، اسناد و مدارك و يادداشت‌هايي كه از اين عنصر وابسته به آمريكا و رژيم شاه خائن در روزنامه كيهان لندن به چاپ رسيده بود، درباره كتاب "خاطرات علي اميني" نوشته يعقوب توكلي صحبت كرد. 

همايش دو روزه "تاريخ‌نگاري انقلاب اسلامي"، به همت موسسه خانه كتاب، ششم و هفتم ارديبهشت ماه در تالار سوره حوزه هنري برگزار شد.